Wat is een hernia precies?
Een hernia (hernia nuclei pulposi of HNP) ontstaat wanneer de zachte kern van een tussenwervelschijf door de stevige buitenring drukt en op een zenuwwortel drukt. Dit kan zowel in de lage rug (lumbaal) als in de nek (cervicaal) voorkomen, maar lumbale hernia's zijn ongeveer 15 keer zo frequent. De meest getroffen niveaus zijn L4-L5 en L5-S1, samen goed voor zo'n 90 procent van alle lumbale hernia's.
De klachten die je voelt komen niet alleen door de directe druk op de zenuw, maar ook door een ontstekingsreactie die het zenuwweefsel irriteert. Dat verklaart waarom de pijn soms erger is dan je op basis van de grootte van de hernia zou verwachten.
Hoe herken je een hernia?
De klachten bij een hernia hangen af van welk niveau is aangedaan. Bij een hernia op L4-L5 niveau voel je vaak pijn en tintelingen aan de buitenkant van je onderbeen en de bovenkant van je voet. Bij L5-S1 straalt de pijn meer uit naar de achterkant van je kuit en de onderkant van je voet, en kan je achillespeesreflex verminderd zijn.
Typische klachten zijn uitstralende pijn in het been die vaak erger is dan de rugpijn zelf, tintelingen of een doof gevoel, krachtverlies in voet of been, en verergering bij hoesten, niezen of persen. De pijn kan variëren van een zeurend gevoel tot scherpe, schietende pijn.
Het goede nieuws: de meeste hernia's herstellen zelf
Dit is misschien wel de belangrijkste boodschap: ongeveer 75 procent van alle mensen met een hernia herstelt binnen drie maanden zonder operatie. Sterker nog, onderzoek laat zien dat grotere hernia's paradoxaal genoeg vaak beter herstellen dan kleine. Een losgeraakt fragment (sequestratie) heeft zelfs een spontaan regressiepercentage van 96 procent. Je lichaam ruimt het herniamateriaal als het ware zelf op.
Fase 1: oefeningen in de acute fase (0 tot 2 weken)
In de eerste dagen is het belangrijk om in beweging te blijven, maar wel binnen je pijngrens. Bedrust wordt afgeraden: maximaal een tot twee dagen als de pijn echt ondraaglijk is, maar verder zo snel mogelijk weer bewegen.
Buikligging (prone lying)
Ga op je buik liggen met je armen langs je lichaam en ontspan volledig. Blijf 2 tot 3 minuten liggen. Dit brengt je rug in een lichte extensie, wat bij de meeste hernia's verlichting geeft.
Sphinx positie (steun op onderarmen)
Duw jezelf op je onderarmen omhoog terwijl je heupen op de grond blijven. Houd dit 2 tot 3 minuten aan, 3 tot 4 keer per dag. Als het pijnlijk is, schuif je ellebogen iets verder van je lichaam.
Press-ups (cobra stretch)
Ga op je buik liggen met je handen onder je schouders. Duw je bovenlichaam omhoog terwijl je bekken op de grond blijft. Dit is de belangrijkste therapeutische oefening bij de meeste hernia's. Doe 10 herhalingen elke 2 uur. Probeer bij elke herhaling iets verder te komen.
Wandelen
Korte wandelingen van 5 tot 10 minuten, meerdere keren per dag. Wandelen stimuleert de doorbloeding en het herstelproces zonder de hernia te belasten.
Fase 2: oefeningen in de subacute fase (2 tot 6 weken)
Wanneer de acute pijn afneemt, kun je starten met stabiliserende oefeningen.
Core activatie
Activeer je diepe buikspieren (transversus abdominis) door je navel richting je wervelkolom te trekken zonder je rug te bewegen. Houd 10 seconden vast, herhaal 10 keer, 3 sets, 2 tot 3 keer per dag. Bouw op van rugligging naar zittend naar staand.
Bridge (bruggetje)
Lig op je rug met gebogen knieën. Til je bekken op tot je lichaam een rechte lijn vormt. Houd 5 seconden vast. 3 sets van 10 tot 15 herhalingen.
Zenuwmobilisatie
Zit op een stoel in een lichte vooroverbuiging (slump positie). Strek langzaam je knie en trek je voet naar je toe. Dit glijdt de zenuw door het kanaal en kan helpen om de beweeglijkheid te herstellen. 3 sets van 10 herhalingen per been, 2 tot 3 keer per dag.
Fase 3: opbouwfase (6 weken en verder)
In deze fase bouw je toe naar normaal functioneren met progressieve krachttraining: planks, dead bugs, bird-dogs met weerstand, Romanian deadlifts, squats en lunges. Begin met 3 sets van 10 tot 15 herhalingen, 2 tot 3 keer per week, en verhoog de belasting geleidelijk met 5 tot 10 procent per week.
Wanneer is een operatie nodig?
Slechts 1 op de 7 herniapatiënten heeft uiteindelijk een operatie nodig. De indicaties zijn: het caudasyndroom (een medisch spoedgeval met plasproblemen, ontlastingsproblemen en gevoelsverlies in het rijbroekgebied, dit vereist een operatie binnen 24 tot 48 uur), progressief krachtverlies ondanks behandeling, en onvoldoende verbetering na 6 tot 8 weken conservatieve behandeling.
Wat moet je vermijden bij een hernia?
Langdurig zitten zonder pauze, vooroverbuigen en tillen in de eerste weken, intensief sporten voordat de acute fase voorbij is, en volledig bedrust langer dan twee dagen. Vooral dat laatste is belangrijk: te veel rust maakt je rug juist stijver en zwakker.
Wanneer naar de fysiotherapeut?
Fysiotherapie is eigenlijk altijd zinvol bij een hernia, vooral omdat je niet goed weet welke oefeningen bij jouw situatie passen, maar ook als je merkt dat de pijn niet centraliseert (niet vanuit het been terugtrekt richting de rug), of als je na een hernia weer wilt opbouwen naar sport. Een fysiotherapeut kan een op maat gemaakt oefenprogramma samenstellen en met manuele therapie het herstel ondersteunen.
Contact en locaties
Heb je klachten die passen bij een hernia? Wacht niet te lang en laat je gericht begeleiden. Maak direct een afspraak bij een van onze locaties:
Fysiotherapie Passion For Health Haarlem
Fysiotherapie Passion For Health Hoofddorp
Fysiotherapie Passion For Health Badhoevedorp
